Dán Mica — Keo Nào, Mối Dán Trong Và Lỗi Làm Nứt Sau Vài Tuần

Mối dán là chỗ yếu nhất của mọi sản phẩm mica ghép. Nó cũng là chỗ dễ nhận ra tay nghề nhất: mối dán trong suốt gần như vô hình, mối dán ẩu thì thấy bọt khí, vệt keo tràn và vết rạn quanh đường ghép.

Bài này nói về keo, về vì sao mối dán nứt sau vài tuần, và khi nào không nên dán mà nên uốn.

Tay thợ đang ghép dán thành chữ nổi mica trắng — Ghép dán thành chữ nổi mica, giấy bảo vệ vẫn còn trên mặt

Hai họ keo và khác biệt cơ bản

Keo dung môi — làm chảy và hàn liền

Đây là loại dùng cho mối dán trong. Nó không phải keo theo nghĩa thông thường: chất lỏng này làm tan bề mặt hai mảnh mica, hai mặt tan đó hòa vào nhau rồi đông lại thành một khối.

Nói cách khác, nó hàn mica chứ không dán. Vì vậy mối nối trong suốt và bền gần bằng chính tấm mica.

Được: mối trong nhất, gần như không thấy đường ghép
Cần: hai mặt tiếp xúc phải phẳng và khít. Có khe hở là keo chảy tụt, để lại bọt
Rất lỏng, tự chảy vào khe bằng mao dẫn

Keo đặc — lấp khe

Loại sệt, thường hai thành phần. Dùng khi hai mặt không khít hoàn toàn, hoặc khi cần dán mica với vật liệu khác.

Được: lấp được khe, bám được lên kim loại và gỗ
Đổi lại: đường ghép nhìn thấy rõ hơn

Còn keo 502 thì sao

Đây là thứ nhiều người dùng đầu tiên vì có sẵn. Nhưng với mica, keo 502 là lựa chọn tệ:

Để lại vệt trắng đục quanh mối dán — hơi keo bốc lên đọng trên mặt mica gần đó
Mối dán giòn, chịu va đập kém
Không trong, nhìn thấy rõ

Nếu lỡ dính keo 502 lên mặt mica: đừng cạo và đừng dùng dung môi. Ngâm nước ấm pha nước rửa chén cho mềm rồi gạt nhẹ bằng cạnh nhựa. Vệt trắng đã ăn vào mặt thì phải đánh bóng lại mới hết, xem bài đánh bóng mica.

Vì sao mối dán nứt sau vài tuần

Đây là hiện tượng làm nhiều người bối rối: lúc giao hàng mối dán đẹp, hai ba tuần sau xuất hiện mạng vết nứt li ti quanh đường ghép.

Nguyên nhân là ứng suất bên trong gặp dung môi.

Mica luôn có ứng suất dư — sinh ra từ lúc sản xuất, và tăng thêm ở mỗi lần cắt, khoan, hơ lửa. Keo dung môi thấm vào bề mặt làm phần ứng suất đó giải phóng đột ngột, tạo mạng nứt lan dần.

Bốn cách phòng

Cách	Vì sao hiệu quả
Ủ nhiệt trước khi dán	Hơ ấm đều rồi để nguội chậm, ứng suất được giải phóng có kiểm soát trước khi gặp keo
Dùng mica đúc	Ít ứng suất hơn mica đùn rõ rệt. Đây là lý do chính để chọn đúc cho sản phẩm có dán
Không hơ lửa mép sắp dán	Hơ lửa thêm ứng suất vào đúng chỗ sắp gặp dung môi
Dùng lượng keo vừa đủ	Keo thừa tràn ra mặt, ăn vào chỗ không cần dán

Hiện tượng này xảy ra nhiều hơn hẳn trên mica pha tái chế — một trong những cách xưởng nhận ra chất lượng tấm, xem bài mica Đài Loan và mica giá rẻ.

Mối dán trong cần gì

Ba điều kiện, thiếu một là thấy ngay:

Mặt tiếp xúc phẳng và khít. Đây là điều kiện quan trọng nhất và nó được quyết định từ khâu cắt, không phải khâu dán. Mép cắt nghiêng hoặc gợn sóng thì không bao giờ có mối trong
Sạch tuyệt đối. Một hạt bụi kẹt trong mối dán là một chấm nhìn thấy vĩnh viễn. Bóc phim bảo vệ ngay trước khi dán, không bóc sớm
Giữ cố định tới khi khô. Xê dịch lúc keo đang đông tạo vệt mờ dọc mối

Điểm đáng chú ý: chất lượng mối dán quyết định ở khâu cắt. Cắt laser cho mép phẳng và vuông góc nên dán ra mối trong; mép cưa tay thì dù khéo tới đâu cũng không khít được.

Dán hay uốn — nên chọn cái nào

Nhiều hình dạng làm được bằng cả hai cách. Nguyên tắc thực dụng: góc nào uốn được thì uốn.

	Uốn	Dán
Độ bền góc	Liền khối, không có điểm yếu	Mối dán là chỗ yếu nhất
Hình thức	Góc bo mềm, liền mạch	Góc vuông sắc
Rủi ro lâu dài	Thấp	Có thể ố vàng và rạn theo thời gian
Hình nhiều mặt phức tạp	Khó	Linh hoạt hơn

Chỉ nên dán khi cần góc vuông sắc cạnh hoặc khi hình quá phức tạp để uốn. Chi tiết về uốn ở bài uốn nhiệt mica.

Khi nào nên ghép mộng thay vì dán

Có cách thứ ba ít được nhắc: cắt mộng cho các mảnh khớp vào nhau, không dùng keo hoặc chỉ dùng rất ít.

Hợp với:

Hàng gửi đi tỉnh — đóng phẳng, khách tự lắp, phí vận chuyển thấp hơn nhiều. Với hộp mica thì đây gần như luôn là phương án hợp lý hơn dán liền
Sản phẩm cần tháo cất — hộp trưng bày, kệ dùng theo mùa
Đơn số lượng lớn — không phải chờ keo đông cho từng cái

Điều kiện: mộng phải cắt chính xác. Laser cho vết cắt rất mảnh nên mộng khớp chặt; cắt bằng cách khác thì mộng lỏng, lắp xong vẫn lung lay.

Câu hỏi thường gặp

Tự dán tại nhà được không?

Với sửa chữa nhỏ và chỗ không ai nhìn thì được. Với mối dán lộ ra thì khó — phần khó không nằm ở thao tác bôi keo mà ở việc làm hai mép thật phẳng và khít, thứ cần máy cắt mới có.

Mối dán chịu được bao nhiêu lực?

Mối dán bằng keo dung môi làm đúng cách gần bằng độ bền của chính tấm mica. Nhưng nó chịu lực kéo dọc tốt hơn chịu lực bẻ. Với sản phẩm bị bẻ thường xuyên — nắp, cửa — nên tính thêm bản lề hoặc chuyển sang phương án uốn.

Mối dán có ố vàng theo thời gian không?

Có thể, nhất là ở nơi có nắng. Đây là một lý do nữa để ưu tiên uốn ở những chỗ uốn được.

Dán mica với kim loại hoặc gỗ được không?

Được, nhưng phải dùng keo đặc chứ không dùng keo dung môi — keo dung môi chỉ hàn được mica với mica. Lưu ý mica và kim loại giãn nở khác nhau theo nhiệt độ, nên mối dán dài dễ bong dần; với trường hợp đó nên tính thêm liên kết cơ khí như ốc hoặc rãnh giữ.

Sản phẩm dán rồi bị nứt thì sửa được không?

Vết rạn chân chim không phục hồi được. Nếu chỉ một mảnh bị thì thay mảnh đó — với đơn xưởng đã làm, file cắt được lưu lại nên cắt bù một mảnh rất nhanh.